Otkrivene nove crnogorske loze

Otkrivene nove crnogorske loze

Početkom leta izašla je iz štampe monografija Crnogorska ampelografija, autora Svetozara Savića, u izdanju CANU-a. Promocija ovog vrednog naučnog dela u prostorijama Crnogorske akademije nauka i umetnosti otkrila je da na gotovo 600 strana Crnogorska ampelografija obuhvata podatke prikupljene i analizirane u dvadesetpetogodišnjem naučno-istraživačkom radu dr Savića.

Fokus istraživanja bio je usmeren na ampelografska, vinogradarska i vinarska obeležja crnogorskog vinogradarskog rejona, a tekst je praćen izvanrednim fotografijama koje ukazuju i na estetsku i gotovo ikonografsku stranu vinove loze. Tokom rada u izradi ove monografije korišćena je savremena naučno-istraživačka metodologija propisana od strane OIV-a a recenzenti su prof. dr Dragoljub Žunić (Beograd) i prof. dr Bernard Kozina (Zagreb).

FOTKA OTVARANJE

Sistematskim botaničkim opisom crnogorskog loznog sortimenta, pre svega vrha mladog lastara, zrelog lista i grozda, kao i jednog broja značajnih starih i introdukovanih vinskih i sortnih sorti, korišćenjem OIV liste deskriptora loznih sorti i Vitis vrsta, omogućeno je uključenje u međunarodni ampelografski registar i postizanje kvalitetnije komunikacije prilikom ampelografske razmene podataka ovih, i sorti iz drugih područja.

Za one koji slabije poznaju tematiku, naziv ampelografija potiče od grčkih reči ampelos što znači loza i grafia – opisivati. Ampelografija međutim ne podrazumeva samo botaničko opisivanje neke sorte ili lozne vrste. Ona obuhvata niz važnih istraživanja kojima se pored botaničkih utvrđuju agrobiološke i  privredno-tehnološke karakteristike sortimenta na jednom području, njegovu prilagodljivost postojećim agro-klimatskim karakteristikama, otpornost na bolesti i klimatske ekstreme, vinski potencijal, te mogućnosti za umnožavanje preporučenih i dozvoljenih sorti i rejonizaciju vinogradarstva.

Neki od podnaslova u ovoj monografiji su: Kratak istorijat vinogradarstva i vinarstva, Rejonizacija vinogradarstva, Crnogorske lokalne i manje poznate sorte, Lozne podloge, Preporučene i dozvoljene sorte i podloge, Uticaj kulturne prakse na kvalitet grožđa i vina, Problemi proizvođača prilikom plasmana vina, a u spisku korišćene literature navodi se preko dve stotine autora.

Na terenuOtkrivanje novih sorti, nimalo bezopasan zahvat

U cilju što temeljnijeg pristupa tako važnoj temi za crnogorsko vinogradarstvo, dr Savić je za najznačajnije vinogradarske lokacije u Crnoj Gori obradio niz meteoroloških podataka za period od 55 godina (1950-2004). Analizirajući klimatski i zemljišni uticaj, faktore koji najznačajnije utiču na kvalitet grožđa i vina, on dodatno obrađuje i uticaj čoveka, kao i tehnologiju koja se koristi u pojedinim vinogorjima. Na osnovu dobijenih rezultata iznosi predlog za novu vinogradarsku rejonizaciju sa podrejonima i vinogorjima, kao i manje poznatim vinogradarskim lokalitetima Crne Gore. Vinogradarski lokaliteti iscrtani su i na geografskoj mapi koja je neophodan prilog ovoj knjizi, radi preciznijeg praćenja teksta.

Iako crnogorski zakon još nije regulisao pitanje korišćenja različitog loznog sortimenta, Savić je za svako crnogorsko vinogorje i za dominantne tipove zemljišta, od primorja pa sve do različitih nadmorskih visina u kontinentalnom dijelu, gde se vinova loza može eksploatisati u komercijalnim zasadima, dao detaljnu preporuku za gajenje  dozvoljenih i preporučenih vinskih i stonih sorti i loznih podloga, što značajno olakšava proizvodnju grožđa i vina u crnogorskom vinogradarskom rejonu.

Značajan je i Savićev osvrt na temu autohtonosti vinove loze, koja je nedvosmisleno povezana s ampelografijom. Tačnije utvrđivanje identiteta, analiza i upoređivanje sinonima, posebno ako su geografski udaljeni, pomaže da se razreše putevi transporta i razmnožavanja vinove loze i, donekle, rasvetli istorijat vinogradarstva. Pritom, veoma je teško zalaziti u dalju prošlost i, ujedno, osigurati naučnu istinu.

promocija CANUPromocija u CANU

- Današnja je ampelografija, kao nauka, dodatno postala interesantna i laičkoj javnosti kada je korišćenjem savremene metodologije (mapiranje gena), utvrđen pedigre nekoliko kosmopolitskih sorti vinove loze. Tako sada znamo da je kaberne sovinjon nastao spontanim ukrštanjem kaberne frana i sovinjona, isto kao i šardone, ukrštanjem pino noa i gvi blana, a sirak ukrštanjem manje poznatih sorti, dureza i mendez blanš, itd. Korišćenjem iste metodologije u Crnoj Gori imamo i nagoveštaje o novim/starim sortama koje su deo ukupnog crnogorskog vinogradarskog nasleđa – kaže profesor Savić.

Tokom rada, autor se rukovodio principom da istraživanja usmeri samo na sorte i podloge koje se nalaze u aktivnoj proizvodnji, kao i na divlje vrste u slobodnoj prirodi. Među onima koje su opisane nalazi se deset, do sada potpuno nepoznatih u Crnoj Gori, koje je prema Negruljovom modelu Savić klasifikovao na orijentalne i balkanske. Orijentalne su uglavnom rasprostranjene u južnom delu Crne Gore, okolini Bara i Ulcinja, dok je grupa balkanskih sorti raštrkana i nalazi se u basenu Skadarskog jezera. Negde su pronađena samo po jedan ili dva čokota, dok se na nekim lokacijama gde proizvođači veruju da je u pitanju neka od lokalnih loznih sorti, gaji veći broj čokota. Čak se od grožđa pojedinih čokota spravljaju i kvalitetna vina, za koja autor smatra da su američkog porekla. Na osnovu lokaliteta na kojem su pojedini čokoti pronađeni ili na osnovu tradicionalnog naziva, autor ih je sa kolegama spontano imenovao.

BP loza iz kamena u sumiLoza koja raste iz kamena u šumi

Pronađeni i opisani primerci divlje vrste (Vitis sylvestris G.) na severu Crne Gore, na lokalitetima Bijelo Polje, Mojkovac, Šćepan polje i Nikšić, između 600 i 800 metara nadmorske visine, sigurno su najznačajniji doprinos ovog dela i Savićevog rada na ukupnom razumevanju vinogradarske problematike u Crnoj Gori. Ovo otkriće u mnogome menja shvatanje da je loza oduvek bila privilegija južnih crnogorskih krajeva, iako autor u knjizi opisuje i divlje forme loze koje je pronašao oko Skadarskog jezera.

- Ali je sasvim prirodno - naglašava Savić - da očekujete i pronađete divlju lozu oko Skadarskog jezera. To nije poseban uspeh!

Podsticaj da krene u planine, kako navodi autor, bio je jedan broj pronađenih artefakata koji ukazuju na intenzivne vinogradarske aktivnosti u tom području, zatim veliki broj stećaka koji u svom reljefu prikazuju loznu ornamentiku, kao i toponima (Vinogradine, Vinjage, Loza, Loznica, Lozište, Vinicka i dr.) na severu Crne Gore, koji imaju funkciju imenovanja i označavanja. A imenovanje se ne vrši po onome čega je puno, već po onome što je netipično i razlikovano, ističe Savić. Ovi toponimi su sigurna potvrda o biljnim pokrovima i oni su nastali možda i tokom slovenske kolonizacije ovih prostora. Posebno je značajan toponim Vinogradine koji u svom prvom delu sadrži – vino, očiglednu posuđenicu, ali u drugom sadrži – grad, u značenju u kojem je i rusko ogorod ili ograđeno mesto, vrt. Zatim – Vinjage, baltičko-slovenska složenica od vino i jagoda. Loza, Loznica, Lozište su, takođe praslovenski termini za prut, izdanak, granu, mesto gde su se nalazili vinogradi. Dakle, očigledno je da je uzgoj loze i proizvodnja grožđa i vina u ovim područjima postojala, makar u nekoj rudimentiranoj ali organizovanoj formi, u poređenju sa današnjim poimanjem vinogradarske proizvodnje u Crnoj Gori. Na osnovu istraživanja, autor smatra da je prostor od Berana, Bijelog Polja, Mojkovca, Gornje Morače, Banjana do Pive prepun ovakvih loznih vrsta koje su svoje stanište, nakon poslednjeg ledenog doba pronašle na Mediteranu. Neki od pravaca rasprostiranja različitih loznih formi upućuju prema području Pljevalja, a neki prema Žabljaku. Autor se zahvaljuje lokalnom stanovništvu koje mu je mnogo pomoglo oko ovog nimalo lakog posla, posebno porodici Halilović. Naime, ove lozne vrste nalaze se u skoro nepristupačnoj šumi i do njih je trebalo prići gotovo planinarskim metodama.

U poglavlju „Uticaj kulturne prakse na kvalitet grožđa i vina“, Savić na jednostavan način prikazuje najvažnije operacije koje se primenjuju u vinogradarsko-vinarskoj praksi, a koje na značajan način utiču na agrobiološka i privredno-tehnološka svojstva grožđa i vina lokalnih (vranac, krsatošija i dr.), introdukovanih (kaberne sovinjon, šardone i dr.) i stonih (kardinal, ribijer i dr.) vinskih sorti.

U posljednjem poglavlju „Problemi proizvođača prilikom plasmana vina“, autor zaokružuje priču o vinovoj lozi analizom proizvodnje i plasmana stonog grožđa i vina u Crnoj Gori. Izuzetno je interesantna analiza nedostataka i nedoumica crnogorske nove generacije proizvođača vina, procesa koji utiču na kreiranje vinskog brenda, pitanje prodaje vina, a posebno kod malih i srednjih proizvođača i koja je, konačno, za njih svrha proizvodnje vina, te mogućnosti održavanja prepoznatljivosti i medijske prisutnosti pojedinih vinskih etiketa u Crnoj Gori i regionu.

O autoru

Svetozar Savić, zaposlen u Plantaže ad, u crnogorskoj i široj javnosti prepoznat je kao autor nekoliko monografija i udžbenika o vinovoj lozi i vinu, od kojih su pojedine prevedene na ruski i engleski jezik. Koautor je nekoliko knjiga i istraživaja o poljoprivredi i turizmu Crne Gore. Za knjigu Stotinu jedanaest vina iz crnogorskih porodičnih vinarija, u izadnju Matice crnogorske, dobio je od OIV-a svetsko priznaje koje mu je uručeno u Parizu, 2014. godine.

nazad na vrh

Kupovina na vino.rs

Pitajte somelijera

  • Ukoliko imate pitanja u vezi izbora vina ili ostalih artikala u online prodavnici Vino.rs nudimo vam stručnu pomoć naših somelijera. Pitanja možete postaviti pozivom na telefon 064 111 8279 ili slanjem na mail adresu i naslovite sa PITAJTE SOMELIJERA! Odgovor će te dobiti u roku od jednog radnog dana.

Izbor iz prodavnice

Preporuka

Veoma je važno da dobro pročitate „Uslove kupovine” i imate ih u vidu prilikom ostvarivanja svojih porudžbina. Na ovaj način se od zloupotreba štite prava svih učesnika u procesu kupoprodaje te Vas molimo da prihvatite ove mere predostrožnosti kao obostranu zaštitu u procesu.

vino-rs logo beli
  • VINO.RS doo
  • Jurija Gagarina 57/1a
  • 11070 N. Beograd
  • PIB: 107512643
  • Matični broj: 20818476
  • Žiro-račun: 340-11007337-17
  • Mail [email protected]
  • Telefon: 064 111 8279

O nama